Niewiele wiemy o tym, kim tak naprawdę był Patañjali. Tradycyjnie przypisuje mu się autorstwo Yogasūtr. Według współczesnych badaczy być może był także autorem pierwszego, najbardziej autoratywnego, komentarza do tego dzieła. Niektórzy twierdzą, że był również autorem dwóch innych traktatów poświęconych odpowiednio medycynie i gramatyce, do czego nawiązuje jedna z popularnych mantr. Ponieważ jednak między tymi dziełami jest najprawdopodobniej 600 lat różnicy, zachodni indolodzy nie bardzo dają temu wiarę.
Początkowo Patañjali uznawany był za wielkiego mędrca. Z czasem zaczęto uważać go za wcielenie kosmicznego węża, Ādiśeṣa. Według legendy wąż ów miał podpatrzeć jak Śiva prezentuje jogę Viṣṇu i wcielił się w postać pół człowieka, pół węża, aby przekazać ten dar ludzkości. Dlatego w sztuce Patañjali przedstawiany jest jako ludzka postać, której dół ciała stanowią wężowe sploty i nad którego głową rozpościera się baldachim z głów kobry. Taki wizerunek jest także oddany w mantrze na jego cześć. Samo słowo Patañjali ma nawiązywać do legendy wcielenia Ādiśeṣa w dziecko, które spadło (pat) prosto w złożone w modlitewny gest dłonie (añjali) ubogiej kobiety, która zanosiła modły do Viṣṇu, by ten obdarzył ją synem.
Niezależnie od historycznej prawdy o Patañjalim, Yogasūtry stanowią jeden z najbardziej wpływowych traktatów o jodze, który ciągle inspiruje kolejne pokolenia joginów.
Zainteresowanym postacią Patañjalego polecam książkę Gudruna Bühnemanna, „Scholar, Serpent, Yogin, and Devotee: The Many Faces of Patañjali in Indian Traditions”, która właśnie ukazała się nakładem wydawnictwa Brill.
Zapraszam także na moje wykłady o Yogasūtrach na platformie Omline.