Kuṇḍalinī to zapewne jeden z najbardziej tajemniczych i wieloznacznych terminów występujących w jodze, tantrze i tantrycznym buddyzmie. Samo słowo pochodzi najprawdopodobniej od słowa kuṇḍala, które oznacza rodzaj kolczyka o spiralnym kształcie. Kuṇḍalinī zatem znaczy dosłownie „ta, która jest zwinięta”.
W zależności od tradycji zauważyć można dwie interpretacje roli jaką odgrywa ona w praktyce jogi. W niektórych tekstach (np. Vasiṣṭhasaṃhitā lub Dattātreyayogaśāstra) kuṇḍalinī jest rodzajem blokady, która uniemożliwia swobodne wnikanie oddechu (prāṇa) do centralnego kanału energetycznego. Dopiero poprzez praktyki pobudzające ogień w naszym ciele kuṇḍalinī prostuje swoje sploty, co umożliwia wniknięcie oddechu do suṣumnā i przemieszczanie się go ku górze. Zwolennikiem tej interpretacji był uznawany przez wielu za ojca współczesnej jogi Krishnamacharya.
W innej interpretacji (obecnej m.in. w Haṭhapradīpikā) pobudzenie kuṇḍalinī powoduje, że to właśnie ona przemieszcza się kanałem centralnym ku górze, eliminując przy tym wszelkie nieczystości (HP 2.75) oraz przekłuwając blokady energetyczne (HP 3.2). Według Haṭhapradīpiki to właśnie pobudzenie kuṇḍalinī stanowi więc podstawę (ādhāra) wszystkich praktyk jogi (HP 3.1) oraz jest drogą do wyzwolenia się z łańcucha reinkarnacji (HP 3.102). Zgodnie z tą interpretacją zatem kuṇḍalinī jest sama w sobie rodzajem energii, której aktywowanie jest celem jogicznych praktyk.
Niezależnie od różnic w opisie roli kuṇḍalinī w praktyce tantry i jogi, jej pobudzenie kojarzone jest zwykle z intensywnymi stanami emocjonalnymi, ekstatycznymi i energetycznymi oraz głębokimi i trwałymi zmianami świadomości.
Więcej o kuṇḍalinī znajdziecie w alfabecie jogi a platformie Omline tutaj.