Oddech i umysł są wzajemnie zależne. Kiedy jesteśmy podekscytowani, przestraszeni, pobudzeni, nasz oddech przyspiesza, staje się płytszy. Kiedy jesteśmy spokojni, zrelaksowani, odprężeni, nasz oddech spowalnia i wydłuża się. Ale relacja między stanem umysłu i oddechem działa także w drugą stronę. Poprzez świadomą pracę nad oddechem, modulowanie go, wydłużanie i spowalnianie możemy wpłynąć na stan naszego umysłu – wyciszyć go, uspokoić, rozładować napięcie, stworzyć lepsze warunki do skupienia uwagi.
Zależność umysłu od oddechu i oddechu od stanu umysłu stała się podstawą praktyk oddechowych jogi, czyli prāṇāyāmy. To właśnie te praktyki stały się trzonem tradycyjnej haṭhayogi. Również współcześnie stosuje się szeroko ćwiczenia oddechowe np. w terapiach mających na celu redukcję stresu.
Na zdjęciu ojciec współczesnej jogi, Krishnamacharya, praktykujący prāṇāyāmę.