Artykuły
Vairāgya w Kambodży
Jednym z ważniejszych pojęć w teorii jogi jest vairāgya. Słowo vairāgya tłumaczy się jako bezpragnieniowość, ale nie chodzi tu o brak pragnień w ogóle, ale bardziej o pewien dystans. Jak zauważa X-wieczny komentator dzieła Yogasūtr Patañjalego,...
Sposób na Azję
Azja zawsze przytłacza doznaniami. Dźwięki, zapachy, wilgoć, upał, chaotyczny uliczny ruch, nieustanny pęd, bieda i brud mieszająca się z nowoczesnością i lśniącym kolorami bogactwem. Trudno czasem zwolnić, na chwilę chociaż wycofać się. Czasem...
Czy warto pytać o to, czym jest prawdziwa joga?
Czy pytanie o to, „czym jest prawdziwa joga” ma sens? Moim zdaniem tak, choć pewnie na pytanie to różne osoby udzielą różnych odpowiedzi. Jeśli coś staje się ważnym elementem naszego życia i zmienia je często w sposób fundamentalny, warto dociekać...
Dlaczego Patañjāli praktykował asany?
Yogasūtry Patañjālego to współcześnie jeden z najbardziej wpływowych tekstów na temat jogi, uznawany często za autorytatywne źródło wiedzy o jej teorii i praktyce. Jako takie Sūtry są często komentowane przez nauczycieli jogi, a...
Joga a życie współczesne
Czy można praktykować jogę ściśle według tekstów sprzed tysięcy lat? Pewnie nieliczni próbują, ale nie jest to z pewnością proste. Joga Patañjalego to joga wyrzeczenia się życia społecznego, ascezy, kontroli doznań zmysłowych i ścisłego celibatu. W...
Dlaczego prāṇāyāma?
Prāṇāyāma to jedna z najstarszych praktyk jogi. Była znana jako rodzaj tapas (praktyka ascetyczna) już w czasach Buddy. O znaczeniu oddechu w praktyce kontroli umysłu wspomina Chāndogyopaniṣad. Kilka wieków później Mahābhārata wymienia praktykę tę...
Stabilne skupienie w asanie
Podczas praktyki asan prawidłowe opanowanie jakieś pozycji jest zaledwie wstępem. Asana stwarza przestrzeń do samoobserwacji i wewnętrznego skupienia - jest właściwie pretekstem do praktyki uważności. Asana nie kończy się wraz z wejściem w jakąś...
Urodziny Krishnamacharyi
Dzisiaj przypada 137-ma rocznica urodzin wielkiego Krishnamacharyi - nauczyciela, który wywarł ogromny wpływ na współczesną jogę. Jeden z jego uczniów, A.G. Mohan, wspomina, że jego mistrz zawsze kierował się następującymi zasadami: Po pierwsze:...
Czy zawsze ma być przyjemnie?
Współczesna joga w znacznej mierze stała się częścią kompleksu wellness. Oczekuje się od niej, że będzie przyjemna - trochę jak coś w rodzaju połączenia masażu, delikatnej gimnastyki, zbiegów wyszczuplających, aromaterapii i relaksacyjnej muzyki....
Co to jest Jālandhara?
Jālandharabandha zwana czasem bandhą gardła polega na zbliżeniu podbródka do mostka przy jednoczesnym ściśnięciu krtani. Stosowana jest głównie w trakcie zatrzymania oddechu podczas praktyki prāṇāyāmy. Pochodzenie samego słowa jālandhara nie jest...
Kim był Patañjali?
Niewiele wiemy o tym, kim tak naprawdę był Patañjali. Tradycyjnie przypisuje mu się autorstwo Yogasūtr. Według współczesnych badaczy być może był także autorem pierwszego, najbardziej autoratywnego, komentarza do tego dzieła. Niektórzy twierdzą, że...
Joga i social media
Trudno dzisiaj uczyć jogi bez mediów społecznościowych. Dla wielu jest to ważny sposób dotarcia do uczniów. Sporo nauczycieli wykorzystuje tę metodę do sprzedawania zajęć, warsztatów lub wyjazdów. Ma to swoje ciemne strony. Media społecznościowe...
Ludzie i demony
Dzisiaj Halloween. Niektórzy przebierają się za najrozmaitsze straszydła nie z tego świata. W hinduizmie nie obchodzi się Halloween, ale w hinduskich opowieściach roi się aż od demonów i wielu innych dziwacznych stworów. W Sanskrycie demon nazywa...
Gdzie się kończy joga?
Współczesna joga jest bardzo fizyczna. Czasem można odnieść wrażenie, że próbując wykonać coraz trudniejsze asany, szukamy bardziej akrobatycznej sprawności niż uspokojenia rozbieganych myśli. Siła, elastyczność, nadzwyczajna sprawność stają się...
Jak być wiernym tradycji?
Joga powstała i rozwijała się w zhierarchizowanym, paternalistycznym społeczeństwie. Nic więc dziwnego, że wiele tekstów i wielu nauczycieli podkreśla znaczenie oddawania czci tradycji i praktykowania ściśle według wskazówek guru. Czy jednak ktoś,...
Co się dzieje w naszej głowie?
Kiedy przyglądamy się mętlikowi, który kłębi się w naszej głowie czasem ogarnia nas zdumienie. Wspomnienia mieszają się natłokiem bieżących doznań, wyobraźnia rysuje zaskakujące fantasmagorie. Ten mętlik Patañjali nazywał vṛtti. Vṛtti to jedno z...
Szczęsliwego divali!
Dzisiaj w Indiach świętuje się divali, diwali lub dīpāvali, jedno z najpiękniejszych hinduskich świąt. Tradycyjnie obchodzi się je, aby uczcić zwycięstwo światła na ciemnością, zwycięstwo dobra na złem. Idea światła symbolizującego nadzieję jest...
Czy balansujesz już na kciuku?
“Gdy osadzony w wiedzy jogin wstrzyma oddech na trzy godziny, wówczas nabierze mocy, by stanąć na kciuku, tak jakby był lekki jak powietrze.” Śivasaṃhitā 3.67 Nikt ci tyle nie da, ile ci twój nauczyciel jogi obieca. To nieco złośliwe powiedzenie...
Jesteś lekiem na całe zło?
10 października przypada światowy dzień zdrowia psychicznego. Czy joga może być przydatna do radzenia sobie z naszą psychiką? Regularna praktyka jogi bez wątpienia wpływa korzystnie na zdrowie i samopoczucie. Potwierdza to współczesna nauka oraz...
Czy koncert mis to joga?
Współczesna joga obrosła wieloma akcesoriami. Kryształy, kadzidła, świece zapachowe, muzyka podczas praktyki, plakaty ze schematami czakramów, koncerty mis - to wszystko (i nie tylko to) można dzisiaj spotkać w wielu szkołach jogi. Czasem zjawisko...
Co nam zasłania świat?
Według Patañjalego nasza percepcja rzeczywistości jest zakłócona. Jesteśmy jak ktoś, kto obserwuje świat przez okulary, które poważnie zniekształcają obraz, ale jednocześnie nie wie, że ma te okulary na nosie. W języku Yogasūtr te okulary to kleśe...
Nie każda joga jest dla każdego
Często można usłyszeć, że joga jest dla każdego - niezależnie od wieku, stanu fizycznego czy ogólnej sprawności. I jest to prawda. Joga jest na tyle różnorodna i ma tyle wspaniałych praktyk, że może z pewnością dobrze przysłużyć się każdemu -...
Tylko praktyka rodzi sukces
oga stała się popularna. W dużym stopniu przestała być poszukiwaniem drogi duchowej transformacji, którą kroczyli nieliczni – joga wkroczyła do mainstreamu. Wraz z popularnością jogi pojawia się wiele zjawisk, które z istotą tej praktyki mają...
Kiedy najlepiej praktykować?
Jaka pora dnia jest najlepsza do praktyki? Wielu nauczycieli zaleca praktykę o świcie. Wiąże się to zapewne z głęboko zakorzenioną w hinduizmie koncepcją nazywaną bhrahmamuhūrta, którą wspominają m.in. Bhāgavatapurāṇa, Agnipurāṇa, Śivapurāṇa i...
Fałszywi guru
Kto naprawdę próbuje uczyć jogi, a kto jest jedynie przebierańcem, fałszywym guru i tylko wykorzystuje bycie nauczycielem do zaspokajania swoich najrozmaitszych pragnień? Czasem pytania takie musimy sobie zadawać, kiedy dowiadujemy o nadużyciach...
Komercjalizacja jogi
Pracownia Market.us opublikowała ciekawy raport o rynku jogi w USA. Wynika z niego, że w ubiegłym roku wartość rynku usług jogi i medytacji wyniosła 6,7 mld dolarów, a do roku 2034 ma osiągnąć wartość 23,1 mld dolarów, co przekłada się na...
Cisnąć czy nie ciśnąć?
Cisnąć czy nie cisnąć? Takie pytanie rodzi się kiedy obserwujemy współczesną jogę. Z jednej strony wiemy, że chodzi o dobrostan ciała i umysłu, a więc raczej warto zachować umiar i rozsądek. Z drugiej strony, chciałoby widzieć postępy w praktyce –...
Oddech jako medytacja
Często praktyki oddechowe (prāṇāyāma) przybierały różne formy w zależności od tego, kto je praktykował i kto je opisywał. Powstała w XV-XVI wieku w nurcie Advaita Vedanty Aparokṣānubhūtiḥ dokonuje kreatywnej adaptacji praktyki prāṇāyāmy,...
Oddech jest wyjątkowym darem
Oddech jest wyjątkowym darem. Ogromna większość innych procesów w naszym organizmie ma charakter autonomiczny – najczęściej nie mamy ich świadomości i nie mamy na nie wpływu. Jedynie oddech może być autonomiczny lub świadomy. Jeśli nie myślimy o...
Czy przekraczać granice?
Współczesna kultura namawia nas do przekraczania granic i stawiania sobie wyzwań. Widać to także podczas praktyki jogi. Czy faktycznie jednak granice trzeba przekraczać? Z jednej strony, ma to swoje plusy. Pokonywanie barier wzmacnia odporność,...
Po co praktykujemy?
Po co praktykujemy jogę? Każdy ma pewnie swoją odpowiedź na to pytanie. Tych odpowiedzi może także być wiele. Ale ciekawy punkt widzenia możemy znaleźć w tekście Bhagavadgīty, która pisze bardziej o mentalnym czy medytacyjnym aspekcie praktyki....
Bandha w praktyce prāṇāyāmy
Słowo bandha znaczy „wiązać”, „ograniczać”, „zamykać”. W praktyce jogi pojęcie to oznaczać będzie zatem „wiązanie”, „zamykanie” poprzez (fizyczne i energetyczne) uaktywnienie określonych partii ciała. W tradycji haṭhayogi stosowanie bandh jest...
Jak mierzyć skuteczność praktyki?
T.K.V. Desikachar był jednym z najznakomitszych uczniów wielkiego Krishnamacharyi. Podkreślał on, że skuteczność jogicznych praktyk (w tym przypadku prāṇāyāmy) zależy od zmian, jakie zachodzą w nas samych. Te z kolei najprościej zaobserwować po...
Zasłona jasności znika
„Wówczas zasłona jasności znika” – tak nieco lakonicznie i trochę poetycko opisuje skutek praktyki prāṇāyāmy Patañjali. Ta „jasność”, o której tu mowa (w Sanskrycie prakāśa) w Yogasūtrach użyta zostaje na określenie stanu wewnętrznej jasności i...
Praktyka i teoria
Najbardziej chyba znanym cytatem z Pattabhi Joisa jest powiedzenie, że joga to 95% praktyki i tylko 5% teorii. Zdanie to podkreśla, że joga jest zjawiskiem, którego nie da się zrozumieć jedynie przy pomocy umysłu. Aby poznać czym jest joga, trzeba...
Czy warto mieć guru?
Dzisiejsza pełnia księżyca znana jest jako Guru Pūrṇimā (tj. pełnia guru). Tradycyjnie nauka jogi odbywała się pod kierunkiem guru – nauczyciela, przewodnika, mistrza. Jednak współcześnie wiele osób zachowuje do słowa guru pewien dystans. Pewnie...
Joga zaklęta w kamieniu
Historia jogi bywa także zaklęta w kamieniu – w rzeźbach i płaskorzeźbach, które znaleźć można w wielu miejscach Indii. Te kamienne przedstawienia asan stanowią ważne uzupełnienie różnych źródeł tekstowych. Dzięki nim możemy także dosyć dokładnie...
Doskonałość w jodze
Jeśli robię coś przez tygodnie, miesiące, lata – gdzieś w tyle głowy rodzi się oczekiwanie, że będzie coraz lepiej, coraz więcej. Na początku z reguły jest jeszcze pewna pokora, ale im więcej praktyki, tym silniejsze założenie, że powinien być...
Wakacyjna joga
Joga na wakacjach jest inna. Więcej czasu spędzamy na świeżym powietrzu, więcej pojawia się także fizycznych aktywności. Częściej praktykujemy w innym miejscu niż zwykle – na wyjazdach z jogą i bez, podczas wycieczek między zwiedzaniem tego i...
Dieta w jodze
Nie wszystkie zalecania z dawnych tekstów dobrze się starzeją. Dotyczy to także tekstów o jodze. Niezbyt dobrze zestarzały się np. zalecenia dietetyczne. Haṭhapradīpikā twierdzi np., że lepiej nie spożywać zielonych warzyw, twarogu, maślanki,...
Dogmatyzm w jodze
Pod koniec Bhagavadgīty Kṛṣṇa dokonuje swoistego podsumowania swoich nauk. Mówi wówczas do swojego ucznia, Arjuny: „Zastanowiwszy się nad tym głęboko, rób to, czego pragniesz” (BhG 18.63b). To raczej nietypowe podejście u nauczycieli, nie tylko...
Dzień jogi
Dzień jogi świętuję na pewno nie dlatego, że ktoś kiedyś wymyślił, że może to być dobry pomysł na promocję kultury Indii. Także nie dlatego, że firmy produkujące maty i odzież do jogi mogą z tej okazji robić najrozmaitsze akcje marketingowe. Dnia...
Kiedy praktyka staje się dojrzała
Kiedy zaczynałem, kiedy wszystko było nowe, każda praktyka stawiała mnie przed niedoświadczonymi jeszcze doznaniami. Byłem podobny do dziecka, które właśnie dostało paczkę łakoci. Jadłem je z przyjemnością, trochę może bez umiaru i nie do końca...
Czy sama joga wystarczy?
Czasem słyszę, że fizyczna praktyka jogi jest kompleksowym sposobem na utrzymanie zdrowego ciała. To prawda. Praktyka asan wzmacnia ciało, uelastycznia mięśnie, pobudza krążenie i buduje nasz dobrostan na wiele innych sposobów. W tym stwierdzeniu...
Joga to nie workout
Joga Krishnamacharyi nigdy nie miała być kompleksowym workoutem. Fizycznie wymagająca praktyka, której nauczał w pałacu Mysore była dopasowana do możliwości jego ówczesnych uczniów - sprawnych, nastoletnich chłopców. Dodatkowo, jego patron,...
Mantra w praktyce jogi
Mantry odgrywają znaczącą rolę w jodze. Często zaczynamy i kończymy praktykę intonowaniem mantry. Intonacja mantry może być także praktyką samą w sobie. Według Patañjalego intonowanie mantry OṂ ułatwia pozbycie się m.in. chorób, ociężałości,...
Asana to narzędzie
Czasem marzymy o wykonaniu jakieś trudnej asany. Patrzymy na tych, którym ona się udaje z podziwem i fascynacją. Pracujemy w pocie czoła nad jej techniką. Czasem nawet zapisujemy się na jakieś specjalne warsztaty, które mają pomóc nam zrozumieć...
Gdzie szukać radości?
Często szukamy radości w świecie zewnętrznym – w relacjach z innymi, w wydarzeniach dziejących się wokół nas, w religijnych rytuałach, w sukcesach zawodowych, w podróżach, w poszukiwaniu nowych doznań, w zmysłowym zatraceniu czy czasem nawet w...
Działanie czy wycofanie?
Praktyka jogi utożsamiana jest czasem z wycofaniem, powstrzymaniem się od działania w życiu społecznym. Z drugiej strony, w tekstach poświęconych jodze występuje często pojęcie dharmy, które może oznaczać potrzebę aktywności i zaangażowania. Termin...
Czy jest tylko jedna Kuṇḍalinī?
Kuṇḍalinī to zapewne jeden z najbardziej tajemniczych i wieloznacznych terminów występujących w jodze, tantrze i tantrycznym buddyzmie. Samo słowo pochodzi najprawdopodobniej od słowa kuṇḍala, które oznacza rodzaj kolczyka o spiralnym kształcie....
Wszędzie widzieć jedność
To jeden z moich ulubionych cytatów Bhagavadgīty. Można rozumieć go na wielu płaszczyznach - religijnej, duchowej, psychologicznej czy po prostu ludzkiej. "Ten kto w pełni oddany jest jodze, dostrzega siebie w każdej istocie i każdą istotę w sobie,...
Siła akceptacji
Funkcjonujemy w trybie nieustannego nienasycenia, pogoni za tym, żeby mieć więcej, żyć intensywniej, doznawać mocniej. Powoduje to, że często nasza uwaga nie skupia się na tym, co jest, ale na tym, czego pragniemy. Jak to ujął Alan Watts: „Jesteśmy...
Spokój umysłu
Praktyka jogi jest narzędziem, które można używać do różnych celów. Jedni skupiają się np. głównie na doskonaleniu ciała, mając nadzieję na dłuższe i lepsze życie. I nie ma w tym nic nagannego. W końcu warto jest czuć się dobrze we własnym ciele,...
Sāṃkhya i joga
Wielka gratka dla wszystkich zainteresowanych teorią jogi. Właśnie ukazał się najnowszy przekład Sāṃkhyakārikā, którego autorem jest uczeń wielkiego Krishnamacharyi, Ramaswami Srivatsa. Tekst ten jest fundamentalnym dziełem klasycznej filozofii...
Jogowe wyjazdy
Już za chwilę majówka. Wiele osób praktykujących jogą wyjedzie (lub już wyjechało) na jogowe retreaty, wyjazdy, warsztaty. W ostatnich latach oferta takich wyjazdów bardzo się wzbogaciła. Można wyjechać z samą jogą, ale także z jogą połączoną z...
Teoria i praktyka
Joga to nie sama teoria czy filozofia. Jogę nie tylko próbujemy zrozumieć, ale także doświadczać. Teoria opiera się na praktyce, praktyka nabiera znaczenia dzięki teorii. „Z jogi rodzi się wiedza, z wiedzy bierze się joga” – zauważa...
Joga od niedawna jest kobietą
Joga na Zachodzie to głównie domena kobiet. Jednak przez wielki jogę praktykowali głównie mężczyźni, zaś praktykujące kobiety były jedynie wyjątkiem. Takie przynajmniej wrażenie odnieść można z lektury tekstów źródłowych poświęconych jodze. Także...
Dlaczego OM?
Według Patañjalego intonowanie OṂ odgrywa istotną rolę w praktyce jogi. Nie może to być jednak intonowanie mechaniczne czy bezmyślne. Autor Yogasūtr zaleca powtarzanie tej mantry (japa) w połączeniu z wnikaniem w jej znaczenie (YS. 1.28)....
Asana jest narzędziem
Nawet najbardziej wyrafinowana i przemyślana sekwencja asan jest jedynie narzędziem, a nie celem. Po sarvāṅgāsanie w sekwencji zwykle następuje matsyāsana , ale nie wynika to z żadnej doktryny czy filozofii, ale ze zrozumienia wpływu tych pozycji...
Skąd entuzjazm do praktyki?
Na początku z entuzjazmem jest trochę łatwiej. Joga jest jak nowopoznana osoba – intrygująca, trochę tajemnicza, atrakcyjna i pociągająca. Pojawia tzw. „efekt WOW” po zakończonej praktyce. Bardzo namacalnie doświadczamy pozytywnych skutków jogi –...
Jak uczyć się jogi?
Krishnamacharya, uznawany za jednego z twórców współczesnej jogi, opowiadał czasem następującą anegdotę: Nauczyciel miał grupę czterech uczniów. Powiedział im: „Idźcie na targ, kupcie masło ghee i wróćcie z nim do mnie”. Kiedy pierwszy uczeń...
Utrwalone na liściach bananowca
Co się musiało wydarzyć, żebyśmy mogli dzisiaj czytać jakiś dawny tekst o jodze? Bardzo wiele, czasem nawet nie zdajemy sobie sprawy, jak bardzo. Dawne teksty o jodze spisywane były na nietrwałych materiałach (np. liście bananowca), musiały być...
Kiedy asana staje się jogą?
Współcześnie joga zwykle zaczyna się od praktyki asan. Ma to swoje dobre strony. Funkcjonujemy w społeczeństwie sytości i dostatku, nasz tryb życia w coraz mniejszym stopniu wymaga wysiłku, a nasze ciała stworzone zostały przecież do aktywności....
Fałszywi guru
Jak ustrzec się fałszywych guru? W ostatnich latach pojawia się coraz więcej informacji różnych nadużyciach nauczycieli jogi. Molestowanie seksualne, mobbing, finansowe przekręty, otaczanie się luksusem – to tylko nieliczne przykłady zachowań, o...
Po co komu samasthiti?
Samasthiti , znane również jako tāḍāsana, czemu służy ta pozycja? Czy to po prostu taki początek praktyki, punkt wyjścia? A może okazja do odpoczynku między bardziej wymagającymi pozycjami, rodzaj portu, do którego wracamy i z którego wyruszamy,...
Świadomość i asana
“Joga to sposób na wprowadzenie pozytywnych zmian w naszym życiu. Pozytywna zmiana wymaga przeciwstawienia się przeszłym nawykom. Ale asany również mogą stać się nawykami. Jeśli praktykujemy asany jak jazdę na rowerze, tracimy dużą część ich...
Jak wywołać ekstazę?
Oddech jest najbardziej dostępnym narzędziem, dzięki któremu możemy wpływać na układ nerwowy, myśli i emocje. Według badań niektóre praktyki oddechowe (np. prāṇāyāma bhrāmarī) mogą mieć także pozytywny wpływ na osoby cierpiące na stany lękowe,...
Czy każda tradycja ma sens?
Joga powstawała w określonym kontekście kulturowym, który niekiedy różni się znacząco od naszego myślenia o świecie. Praktyki opisywane w dawnych tekstach oparte były o szereg założeń, które nie do końca dają się uzgodnić ze współczesną wiedzą....
Asana i wewnętrzne skupienie
Czy praktyka asan sprzyja wewnętrznemu skupieniu? Pewnie w jakimś sensie tak. Szczególnie jeśli asana jest bardzo wymagająca, nie ma miejsca na myślenie o czymś innym. Aby wykonać ją prawidłowo, bezpiecznie i poczuć jej pełny efekt w ciele i...
Noga za głowę
Czy zakładanie nogi za głowę ma sens? Z punktu widzenia stawu biodrowego jest to ruch bardzo radykalny. Jeśli brać pod uwagę dobre zdrowie i samopoczucie, taka mobilność w stawie biodrowym nie jest tak naprawdę potrzebna. Tym bardziej, że...
Joga jest kobietą
Joga jest kobietą? To prawda, współcześnie ogromna większość praktykujących jogę to kobiety. Ale przez wieki joga była, poza nielicznymi wyjątkami, domeną mężczyzn. Nie ma zresztą w tym nic dziwnego. Joga kształtowała się w patriarchalnej i...
Co zrobić, żeby nie zasnąć?
My pijemy kawę lub energetyki, a co robili dawni jogini, kiedy nie chcieli zasnąć? Odpowiedź na to pytanie można znaleźć np. w powstałej na przełomie XVI i XVII wieku Yogacintāmaṇi. Tam właśnie znajdziemy opis metody na walkę z sennością, którą...
Dlaczego warto spróbować praktyki trāṭaka?
“Wewnętrznie skupiony [jogin] powinien patrzeć nieruchomym wzrokiem na mały przedmiot dopóki nie pojawią się łzy. [Ta praktyka] nazywana jest trāṭaka przez mędrców.” Tak praktykę trāṭaki opisuje Haṭhapradīpikā (2.31). Często tym małym przedmiotem,...
Czy nauczyciel musi robić trudne asany?
Czy każdy nauczyciel jogi musi umieć wykonać kapotāsanę? Ktoś, kto osiągnął biegłość w zaawansowanych asanach może zapewne próbować ich uczyć. Dobrze jest samemu zrozumieć daną asanę, poczuć ją we własnym ciele, aby umieć pokazać innym, jak do niej...
Pokora w jodze
Urazy, choroby, najrozmaitsze niedyspozycje uczą w jodze pokory, zmieniają także to, jak patrzymy na fizyczną praktykę. Po operacji kolana zajęło mi ponad rok, żeby wykonać pozycje, o których wcześniej w ogólnie nie myślałem jako o wymagających....
Oddech to narzędzie transformacji
Oddychanie to autonomiczna funkcja, ale posiada również cechę unikalną: możemy je kontrolować. Według badań kontrolowane oddychanie stymuluje układ nerwowy i sercowo-naczyniowy, potencjalnie zmieniając zarówno stan zdrowia fizycznego, jak i...
Dystans to jogi
Joga uczy, żebyśmy się nie przywiązywali, niczego nie oczekiwali i nie pragnęli. “Ten, kto porzuciwszy wszelkie pragnienia, żyje bez oczekiwań, chęci posiadania i bez skupiania się na sobie, zyskuje spokój” – uczy Bhagavadgītā (2.71). Z drugiej...
Stabilność
Regularna praktyka asan daje nam stabilność. Tak przynajmniej obiecuje Haṭhapradīpikā. Jej autor podkreśla, że dzięki asanom zyskujemy zdrowie (ārogya), lekkość ciała (aṅgalāghava) i stabilność właśnie (sthairya) (HP 2.17). Nie jest do końca jasne,...
Skąd pochodzi powitanie słońca
Skąd pochodzi powitanie słońca? Istnieje na ten temat kilka teorii. Choć niektórzy dopatrują się źródeł tej praktyki w wedyjskim kulcie słońca (sūrya – znaczy słońce, namaskāra tłumaczy się najczęściej jako „adoracja” lub „powitanie”), to powitanie...
Oddech to życie
“Jak długo oddech pozostaje w ciele, nazywa się to życiem. Kiedy uchodzi on z niego [nastaje] śmierć. Dlatego [jogin] powinien powstrzymywać oddech” - podkreśla Vivekamārtaṇḍa (73). Przekonanie, że oddech jest źródłem życia występuje w nurcie...
Kot i małpa
W Indiach mówi się czasem o dwóch typach zachowania. Jeden nazywa się podejściem małpy (markaṭa nyāya), drugi podejściem kota (mārjāra nyāya). Markaṭa nyāya opisuje się poprzez zachowanie małej małpy, która mocno trzyma się swojej matki, kiedy ta...
Piekielna pozycja
Masz kłopoty ze staniem na głowie? Nie martw się, to wcale nie takie rzadkie. Odpowiednie wykonanie tej pozycji wymaga odpowiedniej techniki i przygotowania. Jeśli pozycja ta wykonywana jest nieprawidłowo, może to prowadzić do bólu głowy, karku i...
Kiedy zacząć praktykę?
Czasem można spotkać się z poglądem, że z praktyką prāṇāyāmy trzeba poczekać do chwili opanowania w pełni praktyki asan. To prawda, że dzięki praktyce asan uczymy się odpowiednio siedzieć i oddychać, ale do praktyk oddechowych nie jest wcale...
Stabilna i wygodna?
Jedną najbardziej cytowanych sūtr z dzieła Patañjalego jest sthirasukham āsanam, czyli “asana jest stabilna i wygodna” (YS 2.46). Czasem można nawet usłyszeć ją podczas zajęć jogi, jako swego rodzaju instrukcję wykonywania dosyć akrobatycznych...
Dlaczego wydłużamy wydech?
Dlaczego podczas praktyki prāṇāyāmy wydech powinien być dłuższy niż wdech? Są różne tradycje nauczania prāṇāyāmy oraz różne techniki prāṇāyāmy, nie zawsze zatem zasada to będzie stosowana. W wielu przypadkach jednak faktycznie zaleca się, aby...
Joga to sztuka balansu
Joga jest sztuką balansowania, nie tylko w dosłownym tego słowa znaczeniu. Z jednej strony jest praktyką transformacji. W efekcie praktyki zmienia się np. nasze ciało, czujemy się silniejsi, bardziej elastyczni i odporni. Zmiany zachodzą także...
8 etapów nauki jogi
Praktyka jogi jest z natury progresywna. Jej tajniki opanowujemy z reguły stopniowo, krok po kroku. Jeśli nie brakuje nam zaangażowania, cierpliwości i regularności, zaczynamy praktykę coraz bardziej rozumieć, internalizować i doceniać. Desikachar,...
Pasek do jogi
„W latach 60-tych, kiedy byłem we Francji, widziałem, że ludzie używali pasów do noszenia lub wiązania swoich bagaży (…) Wtedy pomyślałem, że ten pas bagażowy jest dobry również do jogi" – wspomina BKS Iyengar. Mistrz Iyengar znalazł wiele...
Czy zawsze trzeba się słuchać nauczyciela?
Nauczyciele bywają różni. Czasem mają tendencje do wygłaszania bardzo kategorycznych opinii. Niekiedy powtarzają zasłyszane przekonania, bez ich weryfikacji. Są i tacy, którzy mają skłonności do dogmatyzmu. Ciekawą ilustracją relacji...
Joga to zręczność w działaniu
Może to syndrom początku roku, ale dzisiaj myślałem dużo o jednym z moich ulubionych wersów Bhagavadgīty: "joga to zręczność w działaniu" (yogaḥ karmasu kauśalam). W Sanskrycie kauśala ma kilka znaczeń, w tym: zręczny, inteligentny, doświadczony,...
Życzenia na 2025
Żyjemy w czasach przełomów, wiele się zmienia, przyszłość jest niepewna, zaburzone bywa nasze poczucie bezpieczeństwa, świat wydaje się stawać na głowie. To dobry moment, żeby przypomnieć sobie, czego uczy nas joga. Po pierwsze, to my sami...
Przesilenie
Dzisiaj przesilenie zimowe, najkrótszy dzień w roku i oficjalny początek zimy. Kiedy słońce osiąga najniższy punkt na niebie, to astronomiczne wydarzenie jest obchodzone w różnych kulturach od tysięcy lat jako czas introspekcji, refleksji i...
Jedzenie to dar życia
Dla większości ludzi na Zachodzie jedzenie to oczywista, codzienna, mała rzecz. Ale jak się nad tym zastanowić, może jednak nie taka mała. Zanim coś pojawi się na naszym talerzu, musi zostać spełnionych sporo, wcale nie oczywistych warunków. Musimy...
Joga – sztuka cierpliwości
Żyjemy w rzeczywistości „instant”. Chcemy osiągnąć założone cele tu i teraz. Nie chcemy czekać na nagrodę w bliżej nieokreślonej przyszłości. Jeśli pojawia się jakiś problem, zakładamy, że istnieje szybki i efektywny sposób na jego rozwiązanie. W...
Co jest ważne w praktyce
Co jest ważne w praktyce jogi? Na to pytanie można znaleźć wiele odpowiedzi. Jedną z nich odszukać można w Yogasūtrach. Czytamy tam, że osiągnięcie celu praktyki jogi poprzedzają: ufność, energia, uważność, koncentracja oraz mądrość (YS 1.20)....
Asany i skupienie umysłu
Regularna praktyka asan pomaga utrzymać ciało w dobrej kondycji, wzmacnia mięśnie i układ kostny, pomaga zachować elastyczność tkanek, działa korzystnie na układ krwionośny, trawienny, oddechowy, endokrynalny, nerwowy, itd. Ale czy praktyka asan...
Joga – teoria czy praktyka?
Joga ma bogatą podbudowę teoretyczną. Jej definicje, opisy praktyk i celów, jakim one służą można znaleźć w wielu tekstach powstałych na przestrzeni ponad 2000 lat. Teksty o jodze trudno jednak nazwać czysto teoretycznymi rozprawami. Dzieła...
Po co jest joga?
Po co jest joga? Na to pytanie można znaleźć wiele różnych odpowiedzi. Jedną z najbardziej znanych to ta, której ok. półtora tysiąca lat temu udzielił Patañjali - kiedy uda nam się wyciszyć umysł, pozostajemy we własnej naturze. To ciekawe...
Co to znaczy praktykować jogę?
Współcześnie joga kojarzy się głównie z fizycznymi pozycjami, pracą z ciałem, zdrowiem, siłą i elastycznością. Tradycyjnie jednak joga była utożsamiana z pewnym życiowym wyborem, postępowaniem opartym na zasadach etycznych. W Yogasūtrach wymienia...